Soğuk oda sözlüğü

Soğuk oda terimleri, düz Türkçeyle.

Panel kalınlığı, ısı yükü, evaporatör, kızgınlık, soğutucu akışkanlar… Soğuk oda çizerken, kurarken ve teklif verirken karşınıza çıkan terimler, kısa ve açık.

Sık arananlar Isı yükü Panel kalınlığı Şok odası Evaporatör

Tüm terimler

175 terim

3D sunumProje ve teklifProjenin müşteriye üç boyutlu gösterilmesi: içinde gezilen model, görsel ya da video.

Adyabatik soğutmaSistemler ve ekipmanKondensere ya da gaz soğutucuya giren havanın, ıslatılmış petek veya su sisi yardımıyla önce serinletilmesi. Su sadece sıcak saatlerde açılır; karşılığında yoğuşma sıcaklığı aşağı çekilir.Akışkan güvenlik sınıfı (A1, A2L, A3, B2L)Soğutucu akışkanlarSoğutucu akışkanın ne kadar zehirli ve ne kadar yanıcı olduğunu anlatan kısa kod. Harf zehirlilik (A, B), rakam yanıcılık (1, 2L, 2, 3) içindir.Akışkan şarjıİşletme ve ölçümHem devredeki toplam soğutucu akışkan miktarı hem de bu miktarın sisteme doldurulması işi. Eksik kalırsa kapasite düşer, fazla basılırsa basınç yükselir. Doğru miktar kızgınlık ile aşırı soğutma ölçülerek bulunur.Antre (ön oda)Oda ve panelSoğuk odanın kapısı önündeki ara hacim. Kapı açıldığında içeri giren sıcak ve nemli havayı azaltır.Aşırı soğutma (subcooling)İşletme ve ölçümKondenserden çıkan sıvının, o basınçtaki yoğuşma sıcaklığından kaç kelvin daha soğuk olduğu. Normali 3–8 K’dir; şarj miktarının doğru olup olmadığını en iyi bu değer gösterir.Atmosfer kontrollü depo (KA)Ürün ve muhafazaHavasındaki oksijen azaltılmış, karbondioksiti denetlenen ve gaz kaçırmayacak biçimde kapatılmış soğuk oda. Elma, armut, kivi gibi meyveler burada sıradan depodakinden aylarca uzun bekler.Azot basınç testiİşletme ve ölçümAkışkan basılmadan önce devrenin kuru azotla basınca alınıp bekletilmesi. Hem sızdırmazlığı hem dayanımı kanıtlar; ardından vakumlama ve şarj gelir.

Bağıl nemTemel kavramlarHavanın o sıcaklıkta alabileceği en çok su buharının yüzde kaçını taşıdığını gösterir. Soğuk odada ürünün solmasını, fire vermesini ya da çürümesini bu değer belirler.Basınç dengeleme valfiOda ve panelOdanın içi ile dışı arasındaki hava basıncı farkını kendiliğinden eşitleyen, panele takılan iki yönlü klapeli kapak. Donuk odalarda ısıtıcılı olur; panelin içe çökmesini ve kapının kilitlenmesini önler.Basınç düşümüTemel kavramlarSoğutucu akışkanın hat boyunca sürtünmeye yenik düşüp yitirdiği basınç. Tesisatçı bunu bar yerine çoğunlukla kelvin olarak konuşur; emiş borusu için kabul edilen üst sınır 1–2 K kadardır.Basma sıcaklığıİşletme ve ölçümSıkıştırılan gazın kompresörü terk ederkenki sıcaklığı. Kızgın olduğu için yoğuşma sıcaklığını epey aşar; boruda 60–110 °C okunur, sınır geçilirse yağ bozulur ve kompresör zarar görür.Boru hattıSistemler ve ekipmanDış ünite ile evaporatör arasındaki emme ve sıvı boruları. Çap ve uzunluk kapasiteyi etkiler.BTU/hTemel kavramlarAmerikan ve İngiliz kataloglarının ısı gücü birimi. 3.412 BTU/h yaklaşık 1 kW, 12.000 BTU/h ise 1 soğutma tonudur.Buharlaşma sıcaklığıİşletme ve ölçümAkışkanın evaporatörün içinde kaynadığı sıcaklık. Oda sıcaklığından TD kadar düşüktür; kompresör kapasitesini, verimi ve evaporatör seçimini bu nokta belirler.Buz bankasıSistemler ve ekipmanSoğuğu buz olarak biriktiren tank. Borularının çevresinde saatler içinde buz oluşur; ihtiyaç anında eriyen buz 0–1 °C su sağlar ve küçük bir grup kısa süren büyük yükün altından kalkar.Buzlanma (evaporatörde buz bloğu)İşletme ve ölçümDefrostta tam erimeyen karın yeniden donup evaporatörü sert bir buz kütlesiyle kaplaması. Hava geçemez, oda ısınır; arkasında çoğu zaman defrost ya da drenaj sorunu vardır.

Chiller (su soğutma grubu)Sistemler ve ekipmanOdanın havasını değil, bir devrede dolaşan suyu ya da glikollü suyu soğutan grup. Soğuyan su borularla proses hattına, tanka ya da klima santraline gider.COP (performans katsayısı)Temel kavramlarSistemin çektiği ısının harcadığı elektriğe oranı. COP 2,5 ise her 1 kW elektrik odadan 2,5 kW ısı götürür.

Çek valfBileşenlerAkışı tek yöne bırakan, geri dönmeye kalkınca kendi kendine kapanan valf. Sistem durduğunda gazın ve sıvının gitmemesi gereken yere kaçmasını engeller.Çiy noktasıTemel kavramlarHava soğutulurken içindeki su buharının damlaya dönmeye başladığı sıcaklık. Bundan soğuk her yüzey terler, sıfırın altındaysa buz tutar.

DefrostSistemler ve ekipmanEvaporatör üzerinde biriken karın belirli aralıklarla eritilmesi.Defrost rezistansıBileşenlerEvaporatörün lamel paketine ve damlama tavasına yerleştirilen çubuk biçimli elektrikli ısıtıcı. Defrostta devreye girip karı eritir; donuk odalarda en yaygın defrost yöntemidir.Dış üniteSistemler ve ekipmanKompresör ve kondenserin bulunduğu, odanın dışındaki soğutma grubu.Donmuş muhafazaÜrün ve muhafazaZaten donmuş gelen ürünün −18 °C ve daha soğukta aylarca bekletildiği oda. Dondurma işini yapmaz, yalnız donmuş olanı korur.Doyma sıcaklığı ve doyma basıncıİşletme ve ölçümAkışkanın sıvısı ile buharının yan yana durduğu sıcaklık; basınç değişince o da değişir. Her basınca tek bir doyma sıcaklığı düşer ve bu çiftler akışkanın basınç–sıcaklık tablosunu oluşturur.Drenaj ısıtıcısıBileşenlerEksi sıcaklıktaki odada defrost suyunu taşıyan boruyu ılık tutan ısıtıcı kablo. Su dışarı varmadan buz tutup hattı tıkamasın diye konur.Drive-in rafRaf ve depolamaForkliftin rafın içine girdiği yoğun depolama. Aynı ürünün çok paleti için.Duyulur ısıTemel kavramlarMaddenin hâli değişmeden yalnız sıcaklığını oynatan ısı. Termometrenin gösterdiği değişim budur.

EC fanBileşenlerMotoru ile sürücü kartı aynı gövdede duran fırçasız fan. Şebekeye olduğu gibi bağlanır; devri 0–10 V sinyalle istenen değere çekilir.EkonomizerBileşenlerSıvıyı genleşme valfinden önce bir kez daha soğutan, bu sırada çıkan buharı kompresörün ara ağzından içeri veren yardımcı devre. Düşük sıcaklıkta kapasite ve verim kazandırır.Elektronik genleşme valfi (EEV)BileşenlerAdım motorlu genleşme valfi. Kontrol cihazı sıcaklık ve basınç sensörlerinden kızgınlığı hesaplar, valfi tam gereken açıklığa getirir.Emiş basıncıİşletme ve ölçümDevrenin alçak basınç tarafında, kompresöre girişte okunan basınç. Akışkanın tablosuna bakılarak evaporatördeki buharlaşma sıcaklığı bundan bulunur; beklenenden sapması arızanın ilk ipucudur.Emniyet payıIsı yüküHesaplanan yükün üstüne eklenen pay ve kompresörün günde kaç saat çalışacağı varsayımı.Emniyet valfiBileşenlerBasınç kabın dayanabileceği sınıra dayandığında yayı yenilip açılan ve gazı dışarı veren valf. Öteki korumalar çalışmadığında patlamayı engelleyen son parçadır.Enerji verimliliği (SEPR, ekotasarım)İşletme ve ölçümTüketilen elektriğin karşılığında elde edilen soğutma miktarı. Tek bir çalışma noktası için COP, bütün yılın hava koşulları için SEPR ile ölçülür; alt sınırları ekotasarım tüzüğü koyar.EntalpiTemel kavramlarMaddenin kilogramı başına taşıdığı ısı miktarı; kJ/kg ile ölçülür. Soğutmada işe yarayan, iki nokta arasındaki farkıdır: akışkan ya da hava o arada ne kadar ısı almış ya da bırakmış, onu verir.EtilenÜrün ve muhafazaMeyve ve sebzenin kendiliğinden çıkardığı renksiz gaz (C₂H₄); olgunlaşmayı ve yaşlanmayı tetikler. Milyonda bir gibi çok küçük miktarı bile yeter. Sarartma odasında bilerek verilir, öteki depolarda dışarı atılır.Evaporatif kondenserBileşenlerBoruları suyla ıslatılan ve üzerinden hava geçirilen kondenser. Suyun buharlaşması ısıyı çeker; yoğuşma sıcaklığı hava soğutmalı kondensere göre belirgin biçimde düşer.EvaporatörSistemler ve ekipmanOdanın içindeki, havayı soğutan fanlı ünite. Sayısı ve yeri havanın bütün odaya ulaşmasına göre seçilir.

F-gaz yönetmeliğiSoğutucu akışkanlarFlorlu sera gazlarının satışını, kullanımını ve kaçağını sınırlayan kurallar. Yüksek GWP’li gazları aşama aşama yasaklar; kaçak kontrolü, kayıt ve sertifikalı personel ister.Fan hız kontrolüBileşenlerFan devrini basınca ya da sıcaklığa bakarak değiştiren düzen. Kondenserde kış aylarında yoğuşma basıncının fazla inmesini önler; fanlar daha az elektrik harcar, daha az ses çıkarır.Fan motoruBileşenlerEvaporatör ile kondenserin pervanesini çeviren motor. Cihazdan geçen hava miktarı, çıkan ses ve harcanan elektriğin bir kısmı bu parçanın seçimine bağlıdır.Faz koruma rölesiBileşenlerÜç fazlı beslemeyi izleyen elektronik röle. Faz kesildiğinde, sıra ters olduğunda, gerilimler dengesizleştiğinde ya da sınır dışına çıktığında kumandayı açar, kompresör durur.Filtre kurutucuBileşenlerSıvı hattına takılan, akışkandaki nemi, asidi ve katı parçacıkları tutan filtre. Genleşme valfinin buzla tıkanmasını ve kompresör sargısının zarar görmesini önler.

Genleşme valfi (TXV)BileşenlerSıvı akışkanı evaporatör girişinde kısan valf. Basıncı düşürür ve evaporatöre yükün gerektirdiği kadar akışkan verir.Gizli ısıTemel kavramlarMadde donarken, erirken, buharlaşırken ya da yoğuşurken sıcaklığı sabit kalır ama ısı alır ya da verir. Bu ısıya gizli ısı denir.Glide (sıcaklık kayması)Soğutucu akışkanlarKarışım akışkanın aynı basınçta kaynamaya başladığı sıcaklık ile tümüyle buhar olduğu sıcaklık arasındaki fark. R404A’da 0,7 K, R407C’de 7 K kadardır.Glikollü sistem (ikincil devre)Sistemler ve ekipmanDolaylı soğutma düzeni: gaz yalnız makine dairesindeki chillerde döner, odalardaki soğutuculara soğuğu pompalanan glikollü su götürür. Gaz miktarı ve kaçak ihtimali ciddi biçimde düşer.Gözetleme camıBileşenlerSıvı hattındaki küçük camlı parça. İçinden geçen akışkanı gösterir: kabarcık sıvının eksik geldiğini, göstergenin renk değiştirmesi nemi haber verir.GWP (küresel ısınma potansiyeli)Soğutucu akışkanlarBir gazın iklime etkisini CO₂ ile kıyaslayan sayı. 1 kg gaz kaçtığında 100 yılda kaç kg CO₂ kadar ısıttığını söyler; R404A’da 3.922, R290’da 3.

HACCPÜrün ve muhafazaGıda işletmesinde tehlikeleri baştan belirleyen, kritik noktalarda ölçüm yapan ve her şeyi kayda bağlayan gıda güvenliği sistemi. Soğuk oda sıcaklığı en sık görülen kritik kontrol noktasıdır.Hava atışıSistemler ve ekipmanEvaporatörün üflediği havanın ulaştığı mesafe. Oda boyundan kısaysa karşı duvara ikinci ünite gerekir.Hava debisiTemel kavramlarEvaporatör fanlarının saatte çevirdiği hava hacmi, birimi m³/h. Soğuğun odaya ne kadar eşit yayılacağını ve ürünün ne hızla soğuyacağını belirler.Hava değişimiIsı yüküKapı açıldıkça içeri giren sıcak ve nemli havanın getirdiği yük. Kapı tipi, perde ve antre bunu azaltır.Hava perdesiKapılarKapı açıkken içeriyle dışarının havası karışmasın diye alınan önlem. Kapı üstünden aşağı üflenen güçlü hava akımı ya da boşluğu örten şeffaf PVC şeritlerdir.Hava soğutmalı ve su soğutmalı kondenserSistemler ve ekipmanKondenser ısıyı ya fanla dış havaya ya da kuleden, kuyudan gelen suya atar. İlki hava soğutmalı, ikincisi su soğutmalıdır; hangisinin seçileceğini kapasite, iklim ve su durumu belirler.Hermetik ve semi-hermetik kompresörBileşenlerHermetik kompresörün gövdesi kaynakla kapatılmıştır, açılıp onarılamaz. Semi-hermetik kompresörün gövdesi cıvatalıdır; içi açılır, parçaları değiştirilir.HFC, HFO ve HCFC akışkanlarSoğutucu akışkanlarFlorlu soğutucu gazların kuşakları. CFC ve HCFC klorludur, ozonu inceltir ve kaldırılmıştır; HFC klorsuzdur ama GWP değeri yüksektir; HFO ise GWP’si çok düşük olan son kuşaktır.Hızlı kapıKapılarSaniyeler içinde açılıp kapanan PVC kapı. Sık geçiş olan yerde hava değişimini azaltır.

IQF (tek tek hızlı dondurma)Ürün ve muhafazaKüçük parçalı ürünün her tanesinin ayrı ayrı ve dakikalar içinde dondurulması. Taneler birbirine yapışmaz, paketten istenen miktar alınır.Isı değiştiriciSistemler ve ekipmanİki akışkanı birbirine karıştırmadan, aradaki metal duvar üzerinden ısıyı birinden ötekine geçiren cihaz. Evaporatör ve kondenser de birer ısı değiştiricidir.Isı geçiş katsayısı (U değeri)Isı yüküBir yapı elemanının ısıyı ne kolay geçirdiğini veren sayı: metrekare ve kelvin başına watt (W/m²K). Düşük olması iyi yalıtım demektir; panel, kapı ve cam bu değerle karşılaştırılır.Isı geri kazanımıSistemler ve ekipmanSoğutma sisteminin kondenserden dışarı attığı ısının bir kısmını ya da hepsini sıcak su, mekân ısıtması veya zemin ısıtması için kullanmak. Tesisin yakıt giderini düşürür.Isı köprüsüIsı yüküYalıtımı delen ya da kesen, ısıyı çevresindeki panelden çok daha kolay geçiren nokta. Çelik kolon, cıvata, askı çubuğu, kapı kasası ve zemin–duvar birleşimi en bilinenleridir.Isı pompasıSistemler ve ekipmanSoğutma makinesinin ısıtma için kullanılan hâli. Dış hava, kuyu suyu, toprak veya atık ısı gibi serin bir kaynaktan topladığı ısıyı sıcaklığını yükselterek ihtiyaç olan yere aktarır.Isı yüküIsı yüküOdayı istenen sıcaklıkta tutmak için soğutma sisteminin dışarı atması gereken toplam ısı (kW).

İç ölçü / dış ölçüOda ve panelOdanın panel yüzünden yüzüne (iç) ya da panelin dışından dışına (dış) ölçüsü. Panel siparişi dış, kullanım alanı iç ölçüyle konuşulur.İç yüklerIsı yüküAydınlatma, çalışanlar, forklift ve evaporatör fanlarının odaya verdiği ısı.İki kademeli sıkıştırmaSistemler ve ekipmanDerin dondurma işlerinde kompresörün yükünü ikiye bölen çözüm. Gaz önce bir ara basınca çıkarılır, orada soğutulur, sonra ikinci adımda yoğuşma basıncına ulaşır.İletim yüküIsı yüküDuvar, tavan ve zeminden içeri giren ısı. Panel kalınlığına ve iç–dış sıcaklık farkına bağlıdır.İnverter (frekans sürücü)BileşenlerMotora giden akımın frekansını değiştirip kompresörün, fanın ya da pompanın devrini yüke uyduran elektronik sürücü. Kapasite kademesiz ayarlanır, elektrik faturası düşer.

Kaçak testiİşletme ve ölçümSoğutma devresinden akışkan sızıp sızmadığının dedektör, köpük ve basınç yöntemleriyle aranması. Şarjı 5 ton CO₂ eşdeğerini bulan sistemlerde F-gaz yönetmeliği gereği düzenli yapılır.Kapasite kontrolüİşletme ve ölçümSoğutma grubunun gücünü o anki ihtiyaca göre azaltıp çoğaltma yöntemleri. Seçilen yöntem elektrik tüketimini, oda sıcaklığının ne kadar oynadığını ve kompresörün kaç kez kalktığını etkiler.Karlanmaİşletme ve ölçümNemin, sıfırın altındaki evaporatör kanatlarında ve soğuk borularda ince kırağı olarak birikmesi. Azı işin doğasıdır; çoğalınca kapasite düşer ve arkasında bir kusur aranır.Karter ısıtıcısıBileşenlerDuran kompresörün yağını ılık tutan düşük güçlü ısıtıcı. Gazın yağa karışıp birikmesine engel olur; böylece ilk kalkışta yağ köpürmez, kompresöre sıvı girmez.Kaskad sistemSistemler ve ekipmanFarklı akışkanlı iki ayrı soğutma devresinin art arda çalıştığı düzen: üst devre alt devrenin kondenserini soğutur. −50 ile −80 °C arasındaki işlerde ve CO₂’li endüstriyel tesislerde kullanılır.kcal/h (kilokalori/saat)Temel kavramlarEski cihaz etiketlerinde ve usta dilinde yaşayan ısı gücü birimi. 860 kcal/h yaklaşık 1 kW eder.KeşifProje ve teklifOdanın kurulacağı yerin ölçülmesi ve koşulların (zemin, elektrik, ünite yeri) yerinde görülmesi.Kısa devre çalışma (short cycling)İşletme ve ölçümKompresörün kısa aralıklarla tekrar tekrar devreye girip çıkması. Her kalkış sargıyı ısıtıp kontaktörü yıprattığı ve yağı kartere döndürmeden sisteme attığı için kompresör ömrünü kısaltır.Kızgınlık (superheat)İşletme ve ölçümEvaporatörden çıkan buharın, o basınçtaki buharlaşma sıcaklığından kaç kelvin daha sıcak olduğu. Normali 5–10 K’dir ve sistemin sağlığı hakkında en çok şey söyleyen ölçümdür.KompresörBileşenlerSoğutma çevrimini döndüren makine. Evaporatörden emdiği düşük basınçlı buharı sıkıştırır ve yüksek basınçta kondensere basar; sistemin harcadığı elektriğin çoğu buraya gider.Kompresör yağı (POE, mineral, PAG)Soğutucu akışkanlarKompresörde sürtünen parçaları koruyan, boşlukları kapatan ve ısıyı uzaklaştıran yağ. Türü gaza bağlıdır: R22’de mineral, HFC ve HFO gazlarda POE, araç klimasında PAG.KondenserSistemler ve ekipmanOdadan çekilen ısıyı dış havaya atan batarya ve fanlar.KontaktörBileşenlerBobinine gelen küçük kumanda akımıyla ana kontaklarını kapatıp kompresör, fan, rezistans gibi güçlü yüklere elektrik veren elektromanyetik şalter.Koridor genişliğiRaf ve depolamaRaflar arasında forkliftin dönebilmesi için gereken açıklık. Araç tipine göre değişir.KörükKapılarSevkiyat kapısında araç kasası ile bina arasını kapatan esnek çerçeve.

Lamel aralığıBileşenlerEvaporatör ya da kondenserde iki kanat arasındaki açıklık, milimetre olarak. Oda soğudukça aralık büyütülür; artı odalarda sık, donuk odalarda seyrek lamel kullanılır.

Malzeme listesi (metraj)Proje ve teklifProjeden çıkan panel, kapı, ekipman ve aksesuar miktarlarının dökümü.Menteşeli kapıKapılarKanadı menteşe üzerinde açılan soğuk oda kapısı. Yaya geçişi ve küçük odalar için.Merkezi sistemSistemler ve ekipmanBirçok odanın tek bir kompresör grubundan beslendiği düzen. Büyük depolarda kullanılır.Mobil rafRaf ve depolamaRay üzerinde kayan raflar. Tek koridor açılır, aynı odaya daha çok palet sığar.MonoblokSistemler ve ekipmanEvaporatör, kompresör ve kondenserin tek gövdede olduğu, duvara takılan cihaz. Boru hattı gerekmez.Muz sarartma odasıÜrün ve muhafazaYeşil gelen muzu birkaç günde, bütün partide aynı sarıya getiren özel oda. Etilen dozu, yüksek nem ve hem soğutup hem ısıtabilen bir sistemle çalışır.

Nemlendirme (ultrasonik nemlendirici)Ürün ve muhafazaOda havasına ıslatmayan incelikte su sisi katarak bağıl nemi yükseltme işi. Sebze, meyve ve çiçek daha az su kaybeder. En çok kullanılan cihaz, suyu titreştirip sise dönüştüren ultrasonik nemlendiricidir.

ODP (ozon tüketme potansiyeli)Soğutucu akışkanlarBir akışkanın ozon tabakasını ne kadar incelttiğini R11’e göre gösteren sayı. Klor içeren eski gazlarda sıfırdan büyüktür; HFC, HFO ve doğal akışkanlarda sıfırdır.Olgunlaştırma odasıÜrün ve muhafazaSert ve yeşil toplanmış meyveyi satış gününe hazır hâle getiren oda. Etilen, karbondioksit, sıcaklık ve nem birlikte denetlenir; avokado, mango, muz, kivi, domates ve turunçgilde kullanılır.Ortak duvarOda ve panelYan yana iki odanın paylaştığı tek panel. İki ayrı duvar yerine bir panel kullanılır; kalınlığı soğuk odaya göre seçilir.

Ön soğutmaÜrün ve muhafazaHasat edilen meyve ve sebzenin tarladan getirdiği ısının, depoya ya da araca girmeden önce birkaç saat içinde alınması. Solunumu ve su kaybını yavaşlatır, raf ömrünü uzatır.Özgül ısıTemel kavramlarMaddenin kilogramını bir derece soğutmak için çekilecek ısıyı veren katsayı (kJ/kg·K). Su 4,19 ile en yüksek değerlerden birine sahiptir; buzda bu yaklaşık yarısıdır, 2,1.

Palet kapasitesiRaf ve depolamaOdanın alabileceği palet sayısı. Raf düzeni, kat sayısı ve tavan yüksekliği belirler.Palet rafıRaf ve depolamaPaletlerin kat kat konduğu çelik raf. Her palete koridordan ulaşılır.Panel kalınlığıOda ve panelPaneldeki yalıtım kalınlığı. Oda sıcaklığı düştükçe artar: 0 °C oda için 80–100 mm, −20 °C için 120–150 mm, şok odası için 150–200 mm kullanılır.Periyodik bakımİşletme ve ölçümArıza beklemeden, takvime bağlı yapılan temizlik, ölçüm ve ayar işleri. Kondenser yıkanır, kaçak aranır, klemensler sıkılır, defrost ve yağ gözden geçirilir; fatura düşer, cihaz daha uzun yaşar.Pistonlu kompresörBileşenlerKrank milinin hareket ettirdiği pistonlarla buharı silindirde sıkıştıran kompresör. Çok geniş bir kapasite ve sıcaklık aralığını karşılar, büyük modelleri yerinde onarılır.Plakalı dondurucuSistemler ve ekipmanÜrünü, içinde soğutucu akışkan dolaşan metal plakaların arasında sıkıştırarak temasla donduran cihaz. Düzgün biçimli blokları havalı dondurmaya göre daha kısa sürede ve daha az enerjiyle dondurur.Poliüretan (PUR) ve PIR köpükOda ve panelSoğuk oda panelinin iki sacı arasını dolduran kapalı hücreli sert köpük. Isı iletkenliği 0,022 W/mK dolayındadır; PIR türü yangına daha dayanıklıdır.PresostatBileşenlerBasınca göre kontak açıp kapayan anahtar. Alçak basınç presostatı emiş basıncı düşünce kompresörü durdurur, yüksek basınç presostatı yoğuşma basıncı tehlikeli seviyeye çıkınca sistemi keser.PsikrometriTemel kavramlarHavayı içindeki su buharıyla birlikte ele alan hesap dalı. Sıcaklık, bağıl nem, çiy noktası, mutlak nem ve entalpi arasındaki bağı psikrometrik diyagram üzerinde verir.Pump-downİşletme ve ölçümOda sıcaklığa ulaşınca sıvı hattındaki solenoid valfin kapanması, kompresörün evaporatördeki akışkanı resivere toplayıp alçak basınç presostatıyla durması. Kompresörü kalkışta sıvı emmekten korur.PVC şerit perdeKapılarKapı açıklığına asılan şeffaf şeritler. Kapı açıkken içeri giren havayı azaltan en ucuz önlem.

Sandviç panelOda ve panelİki sac yüzey arasında poliüretan yalıtım bulunan, soğuk odanın duvar ve tavanını oluşturan hazır panel.Scroll kompresörBileşenlerİç içe iki spiralle sıkıştırma yapan kompresör. Spirallerden biri sabit durur, öteki yörünge hareketi yapar; parçası az, sesi ve titreşimi düşüktür.Serbest soğutma (free cooling)Sistemler ve ekipmanSoğuk dış havayı bedava soğutma kaynağı olarak kullanmak. Hava uygun olduğunda kompresör devreden çıkar, iş fan ile pompaya kalır ve soğuk aylarda elektrik faturası belirgin biçimde küçülür.Servis valfi (rotalock)BileşenlerKompresörün giriş ve çıkışında, bir de resiverin sıvı çıkışında duran elle kumandalı valf. Hattı kapatır, manometreye bağlantı yeri verir; gaz boşaltmadan parça değiştirme olanağı sağlar.Sevkiyat kapısıKapılarAracın yanaştığı, yüklemenin yapıldığı seksiyonel kapı.Sıcak gaz defrostuİşletme ve ölçümEvaporatördeki buzun, kompresörden gelen sıcak buhar boruların içinden geçirilerek çözülmesi. Rezistanslı defrosta göre kısa sürer ve az enerji harcar, buna karşılık tesisatı kalabalıktır.Sırt sırta rafRaf ve depolamaİki raf sırasının arka arkaya durduğu, iki yanında koridor olan düzen.Sıvı ayırıcı (emiş akümülatörü)BileşenlerEmiş borusuna, kompresörün hemen önüne konan dik kap. Evaporatörden buharlaşmamış gelen akışkanı dibinde bekletir, kompresöre yalnız gaz gönderir.Sıvı darbesi (liquid slugging)İşletme ve ölçümKompresörün gaz yerine sıvı akışkan ya da yağ yutması. Sıvı sıkışmadığı için supap, biyel kolu ve scroll spirali kırılır; en pahalı kompresör arızalarının başında gelir.Soğuk hava deposuOda ve panelBirden çok soğuk oda, antre ve sevkiyat alanından oluşan, forklift ve rafla çalışılan büyük depo.Soğuk odaOda ve panelÜrünü belirli bir sıcaklıkta saklamak için yalıtımlı panellerle kurulan, kendi soğutma sistemi olan kapalı hacim.Soğuk oda aydınlatmasıOda ve panelSoğuğa ve neme dayanıklı, toz ve su geçirmez armatürlerle yapılan iç aydınlatma. Bugün hemen hepsi LED’dir ve yaktığı her watt odanın ısı yüküne eklenir.Soğuk oda kapısıKapılarGövdesi yalıtımlı, çevresi contalı, donuk odada kasası ısıtılan özel kapı. Menteşeli, sürgülü, çarpma ve hızlı tipleri trafiğe ve oda sıcaklığına göre seçilir.Soğuk oda teklifiProje ve teklifMalzeme listesinin fiyatlandırılıp müşteriye belge olarak sunulması.Soğuk zincirÜrün ve muhafazaÇabuk bozulan ürünün üreticiden son alıcıya dek hiçbir aşamada kendi sıcaklık sınırının dışına çıkmaması. Taze gıda için bu sınır genellikle 0–4 °C, donmuş için en çok −18 °C, ilaç için 2–8 °C’dir.Soğutma çevrimiTemel kavramlarSoğutucu akışkanın evaporatörde ısıyı alıp kondenserde dışarı bıraktığı, kompresör ve genleşme valfiyle süren kapalı devre. Soğuk odadan klimaya bütün mekanik soğutma bu döngüyle çalışır.Soğutma kapasitesiIsı yüküSoğutma grubunun belirli bir çalışma koşulunda çekebildiği ısı. Isı yükünü emniyet payıyla karşılamalıdır.Soğutma kulesiSistemler ve ekipmanKondenser suyunu soğutan açık hava cihazı. Suyun bir miktarını buharlaştırır, kalanı bu sayede serinler ve yeniden kondensere döner; inilebilecek sıcaklığı havanın yaş termometre değeri sınırlar.Soğutma tonuTemel kavramlarABD kaynaklı kataloglarda geçen kapasite birimi. 1 soğutma tonu 12.000 BTU/h, yani yaklaşık 3,52 kW eder; adı bir ton buzun bir günde erimesinden gelir.Soğutucu akışkanSoğutucu akışkanlarSoğutma devresinin içinde dönen madde. Odadaki ısıyı evaporatörde buharlaşırken üstüne alır, kondenserde sıvıya dönerken dışarı bırakır.Solenoid valfBileşenlerBobinine elektrik gelince açılan, kesilince yayla kapanan vana. Sıvı hattında evaporatöre giden akışkanı keser; pump-down düzeni ve çok odalı sistemler buna dayanır.Solunum ısısıIsı yüküMeyve ve sebzenin depoda canlı kaldığı sürece ürettiği ısı. Sıcaklık yükseldikçe artar.Spiral dondurucuSistemler ve ekipmanSürekli hatlar için bantlı şok dondurucu. Bant yalıtımlı kabinde bir tamburun etrafında kat kat dolanır, üzerindeki ürün −35 °C civarındaki hızlı hava içinde yol alırken donar; yer ihtiyacı azdır.Split sistemSistemler ve ekipmanBir dış ünitenin bir ya da birkaç evaporatörü beslediği düzen. Küçük ve orta odalar için.Sürgülü kapıKapılarKanadı duvar boyunca kayan kapı. Forklift geçişi olan geniş açıklıklarda kullanılır; yanında kayma payı ister.

Şok odasıOda ve panelÜrünün kısa sürede dondurulduğu, −35 / −40 °C’de çalışan oda. Yükün büyük kısmı ürünün dondurulmasından gelir.Şoklama (hızlı dondurma)Ürün ve muhafazaÜrünün çok soğuk ve hızlı hava altında birkaç saat içinde dondurulması. Buz kristalleri küçük kaldığı için doku ve lezzet bozulmaz.

TD (sıcaklık farkı)Sistemler ve ekipmanOda sıcaklığı ile evaporasyon sıcaklığı arasındaki fark. Küçük TD odada yüksek nem demektir.Termik röleBileşenlerMotor ayarlanan akımdan fazlasını bir süre çekerse içindeki bimetal şeritler ısınıp kumandayı keser ve kontaktör düşer. Sargıyı aşırı yükten ve yanmaktan korur.TermostatBileşenlerOda sıcaklığını sensörle okuyup ayar değerine göre soğutmayı açan ve kapatan cihaz. Dijital modeller defrostu, evaporatör fanını ve alarmları da yönetir.Titreşim emiciBileşenlerKompresör ile sabit borular arasına giren esnek parça. Paslanmaz körüğü sarsıntıyı üstünde eritir; bakır hat yorulup çatlamaz, gaz kaçmaz.Transkritik CO₂ sistemiSistemler ve ekipmanKarbondioksitle (R744) çalışan soğutma sistemi. Sıcak günde basma tarafı kritik noktayı aşar; gaz sıvıya dönmez, gaz soğutucu denen bataryada yalnızca soğutulup ısısını dışarı verir.

Uzaktan izleme sistemiSistemler ve ekipmanOdaların sıcaklığını, nemini, kapı ve cihaz durumunu sensörlerle sürekli kaydeden ve internetten gösteren sistem. Değer sınırın dışına çıkınca telefona alarm yollar.

Ürün yüküIsı yüküOdaya giren ürünü depolama sıcaklığına indirmek için çekilen ısı. Günlük giriş miktarı ve giriş sıcaklığı belirler.Üşüme zararıÜrün ve muhafazaSıcak iklimden gelen meyve ve sebzenin, donmadığı hâlde fazla soğukta bekleyince dokusunun kalıcı olarak bozulması. Muz 13 °C’nin, hıyar 10 °C’nin altını kaldırmaz.

Vakumlamaİşletme ve ölçümAkışkan doldurulmadan önce boruların içindeki hava ile nemin vakum pompasıyla boşaltılması. Hedef 500 mikronun (0,67 mbar) altına inmektir; atlanan vakum asit, buzlanan valf ve yüksek basınç olarak geri döner.Vidalı kompresörBileşenlerBirbirine geçen iki helisel rotorla buharı kesintisiz sıkıştıran büyük kapasiteli kompresör. Merkezi sistemlerin ve büyük depoların makinesidir.

Yağ ayırıcıBileşenlerBasma hattına konan, buharla sürüklenen kompresör yağını tutup kartere geri gönderen eleman. Yağın boruda ve evaporatörde birikmesini önler.Yağ dönüşüİşletme ve ölçümKompresörün gazla beraber dışarı attığı yağın borulardan dolaşıp kartere geri gelmesi. Emiş hattı buna göre çizilmezse yağ evaporatörde ve borularda kalır, kompresör yağsız çalışır.Yanaşma rampasıKapılarAraç kasasını depo zeminiyle aynı kota getiren platform ve çukur düzeni.Yaş termometre sıcaklığıTemel kavramlarHaznesi ıslak fitille sarılı termometrenin hava akımında gösterdiği değer. Suyun buharlaşarak soğuyabileceği alt sınırdır ve hava kurudukça normal sıcaklığın daha çok altına iner.Yoğuşma sıcaklığıİşletme ve ölçümAkışkanın kondenserde buhardan sıvıya döndüğü sıcaklık. Dış havadan 10–15 K yüksektir; ne kadar düşük tutulursa kompresör o kadar az elektrik harcar.Yoğuşmayan gazlarİşletme ve ölçümDevrede kalan ve kondenserde sıvılaşmayan hava ya da azot. Kondenser yüzeyini işgal eder, basma basıncını ve tüketimi artırır; çoğu zaman eksik vakumlamadan kalır.Yüzer yoğuşma kontrolüİşletme ve ölçümKondenserin yoğuşma sıcaklığını tek bir ayarda kilitlemeyip dış havayı izleyerek aşağı çeken kontrol. Kompresör daha az sıkıştırır, yıllık elektrik tüketimi %10–20 azalır.

Zemin ısıtması (don kabarması önleme)Oda ve panelDonuk odanın altındaki toprak donup zemini kaldırmasın diye yalıtımın altına döşenen ısıtma kablosu, ılık glikol borusu ya da havalandırma borusu. Zemin altını +5 ile +10 °C arasında tutar.Zemin paneliOda ve panelDonuk odalarda zemine konan yalıtım. Yoksa zeminden ısı girer ve toprak donarak betonu kabartabilir.Zeotropik ve azeotropik karışımSoğutucu akışkanlarKarışım akışkanların iki türü. Zeotropik olan (R4xx) sabit basınçta bir sıcaklık aralığında kaynar; azeotropik olan (R5xx) saf madde gibi tek sıcaklıkta hâl değiştirir.